De wabi-sabi filosofie

Je leest er de laatste tijd vaker over…, wabi-sabi. Wabi-sabi klinkt als die van mierikswortel gemaakte, hele scherpe saus die dwars door je tong brandt. Maar dat is wabi-sabi niet. Fraai gezegd staat wabi-sabi voor Japanse esthetiek en een Japanse kijk op de wereld die gericht is op de acceptatie van vergankelijkheid en onvolmaaktheid. Dit esthetische wordt soms omschreven als een schoonheid die imperfect, impermanent en onvolledig is. Dit concept is af te leiden van de drie boeddhistische principes vergankelijkheid, lijden en de afwezigheid van de aard van het zelf. Allesbehalve een scherpe saus dus. Maar zoals met alle Oosterse begrippen is ook dit begrip niet makkelijk één op één naar een begrijpelijk Westers begrip te vertalen.

Wabi staat voor rustige en sobere verfijning, een ingetogen smaak en de schoonheid vinden in eenvoud. Sabi staat voor afzondering, rust, eenvoud, verbondenheid met de natuur en accepteren dat alles aan verandering onderhevig is totdat het eindigt. Melancholie. Zo bij benadering.

Het accepteren van verandering

Op het moment dat ik dit blog schrijf ben ik 44. Als ik ‘s ochtends in de spiegel boven de wasbak in onze doucheruimte kijk, zie ik heel duidelijk de uiterlijke veranderingen die ik doormaak. Mijn haargrens begint steeds wat verder naar boven te wandelen, ik heb naast beide ogen een enorme waaier van lachrimpeltjes en de sporen van vroegere, puberale acné worden wat dieper. Het lekkere eten blijft ook wat gemakkelijker overal zitten. Maar ik stoor mij niet aan deze veranderingen. Ik accepteer ze omdat het leven gewoon zo werkt. Je wordt geboren en je gaat weer dood. In de tijd daar tussenin wordt je ouder. Ouder worden gaat gepaard met slijtage. Hoe ouder je wordt, hoe meer je slijt. Dat is de natuur en het is niet verstandig tegen de natuur in te gaan. Veel mensen gaan echter wél tegen de natuur in. Dat is niet geheel onlogisch, want dat wordt ons zo geleerd. Door ouders, door onderwijzers en door bedrijven via reclamespotjes op de televisie, via de radio en gedrukt op papier.

Voor dames op leeftijd zijn drie woorden daardoor heel belangrijk geworden. Oil, of en Olaz. Want daar krijg je een zichtbaar jongere huid van. Maar je kunt nog zoveel smeren…, je gaat het onherroepelijk van de natuur verliezen. Er is al langer dan 60 jaar maar één winnaar, en dat is Oil of Olaz. Want hun Beauty Fluids, Double Action crèmes, Anti-Wrinkle Pro Vital crèmes, 7-in-1 Anti-Verouderingscrèmes, Reinigingstonics, Liftende crèmes en zelfs producten met een Vleugje Zonneschijn leveren heel, heel erg veel geld op. En tegenwoordig kopen ook mannen steeds meer cosmetische artikelen. Want we willen heel graag oud worden, maar niemand mag dat zien.

Onze maakbare maatschappij

Onvolmaaktheden accepteren zit niet meer in onze aard. Wij hebben geleerd dat ons leven maakbaar is. Als we iets niet hebben dan kopen we het. Als iets stuk gaat dan gooien we het weg en halen we een nieuwe. Net als ieder ander breng ik ook weleens grofvuil naar de vuilstort. Wat wij niet weggooien met z’n allen, het is ontluisterend. Die enorme containers vol afgedankte spullen…, ga ter lering ende vermaeck maar eens iets naar een vuilstort brengen, het is een confronterende bezigheid. Nog zoiets…, ik vind het altijd leuk om het gedrag van mensen te bekijken. Vooral het gedrag van mensen die een nieuwe auto hebben gekocht is vermakelijk. Ze parkeren net iets te breed, zodat andere weggebruikers hun auto niet meer vlak naast de nieuwe auto kunnen parkeren. Want er mag beslist geen kras op hun nieuwe heilige koe komen. En wat denk je van die andere heilige koe van de huidige mens? De smartphone. Ik heb het al een paar keer van dichtbij mogen meemaken dat iemand een kras op het glas kreeg. Tranen met tuiten. De telefoon doet nog exact wat ‘ie moet doen, maar mensen zijn vanaf dat moment op slechts één ding gefixeerd. Die verrekte kras op het glas. Elke keer dat ze de telefoon gebruiken…, die verrekte kras op het glas.

De dingen zoals ze gaan

Misschien is accepteren dat dingen veranderen voor mij wel wat makkelijker omdat ik de Taoïstische filosofie als inspiratie gebruik voor het leven van mijn leven. Ik kijk vooral naar hoe de natuur z’n ding doet en niet hoe de mens z’n ding doet. Ik beschouw 1 januari niet als begin van het nieuwe jaar, maar ongeveer in de buurt van 20 maart als de lente begint. Ik hou mij niet bezig met alle regels die door mensen zijn bedacht, maar ik probeer mij aan te passen aan de natuur. Als ik pijn heb slik ik geen pijnstiller, maar doe ik rustiger aan. Als er luizen op mijn planten zitten vergiftig ik mijn tuin niet met chemicaliën, maar zorg ik voor plekken waar lieveheersbeestjes het naar hun zin hebben. Want die eten bladluis.

Als het sneeuwt koop ik geen winterbanden, maar ga ik langzamer rijden. En als er een scheur in een plank zit dan schilder ik die niet vol verf om ‘m te verstoppen. Want na een tijdje wordt de scheur toch wel weer zichtbaar. Ik woon in Friesland waar ‘s zomers de bruggen open staan totdat de rij auto’s te lang wordt. Ik irriteer mij daar niet aan. Die brug staat open en dat kan ik niet veranderen. Ik geniet dan van het momentje rust. Wabi-sabi is niet alleen scheurtjes in kopjes. Het is ook een rustige acceptatie van hoe het leven op je af komt. Hieronder lees je hoofdstuk 78 uit de Tao te Ching, één van de bekendste Taoïstische geschriften. Deze toepasselijke interpretatie van dit hoofdstuk heb ik uit “Tao te Ching, de kunst van harmonie” van uitgeverij Librero.

Niets op deze aarde is zwakker en inschikkelijker dan water. En toch zegeviert het water over alles wat stevig en sterk is. Omdat het water wijkt waar het stevige en sterke niet kan wijken.

Dat de inschikkelijkheid het wint van kracht, en zachtheid wint van hardheid, is aanschouwelijk voor ieder in de wereld. Maar dit is moeilijk na te volgen.

Wijsgeren raden ons aan om de wereld in zijn imperfectie te aanvaarden. Want wie streeft naar perfectie, vindt slechts het tegendeel.

Wabi-sabi is acceptatie

Cosmetica om uiterlijk jong te blijven, dure auto’s, gif tegen bladluis en smartphones zonder krassen. Uiterlijke perfectie is een dure hobby. Accepteren is veel goedkoper. En als je langzaamaan gaat wennen aan tevreden zijn met de dingen die je hebt, hoe ze er dan ook maar uitzien, ga je er waarschijnlijk enorm veel lol aan beleven om eens wat vaker iets te repareren. Een zacht-betonnen schaal bijvoorbeeld. Of schilder de muur eens niet wit als je zoontje of dochtertje er een groene hand op heeft gestempeld. Of stempel er nog een paar handen bij. Die van jezelf. In het rood.

Haal je exact vierkante vijver met marmeren tegels uit India uit je tuin en maak een natuurlijke vijver met glooiende randen waar kikkers ook daadwerkelijk weer úit kunnen klimmen. Sloop niet een binnenmuur om een verzakt kozijn te vervangen, maar maak een scheve deur. Zet je planten niet in een rechte rij op alfabetische kleurvolgorde, maar pak een handvol zaad en mik die je tuin in. Koop een auto van 10 jaar oud en schop er een deuk in. Heb je dat alvast maar gehad. Wabi-sabi kun je toepassen op heel veel facetten van je leven. En als ik jou was? Ik zou er meteen mee beginnen.

De wabi-sabi filosofie
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Accepteren dat dingen vergankelijk zijn. Het verhaaltje in dit kader hoort bij de foto die je bovenaan op deze pagina ziet staan. Sinterklaasavond in 2016. Mijn schoonmoeder had een prachtige schaal voor mij gekocht, gemaakt van een soort van zacht beton. Het is nooit verstandig een schaal van zacht beton onderin een jute zak te leggen, daarop vervolgens een stuk of 20 andere cadeautjes te stapelen en de jute zak vervolgens ergens op een harde vloer te plaatsen. Toen de schaal uit de zak kwam was mijn schoonmoeder dan ook in de meeste staten. Ik dacht…, dit is toch een prachtig voorbeeld van wabi-sabi. Met een beetje sterke lijm kon ik de oorspronkelijke aard van de schaal in ere houden. Er kunnen namelijk nog steeds net zoveel dingen in als vóór de grote scheuring.