Stertselen

Ik hou van bijen. En ik houd bijen. Althans…, ik heb op een héle mooie plek in de tuin een eigen bijenkast staan, waarin een bijenvolk leeft. Een eigen bijenvolk. Als je het de bijen gaat vragen zullen ze niet antwoorden dat ik hun eigenaar ben, maar ik mag graag het idee hebben dat het mijn eigen bijen zijn. Ik zal mij zelf echter niet snel een imker noemen. In mijn beleving is een imker iemand die heel veel uren besteed aan het onderhouden van meerdere bijenvolken. Iemand die elk jaar heel veel potjes heerlijke honing maakt. En potjes met bijenpollen. En misschien potjes met koninginnegelei. En bijenwas. Dat doe ik allemaal niet. Ik houd alleen maar bijen. Om naar ze te kunnen kijken, om van ze te kunnen genieten en om ze te helpen. En om mij enorm te verbazen over het functioneren van een bijenvolk. Want mij erover verbazen zal nooit meer stoppen. Dit verhaal gaat over zwermende bijen. En over stertselen. Stertselen? Ja…, stertselen.

Een bijenvolk aan het zwermen

Misschien komt het woord bijzonder wel uit de bijenhouderij vandaan. Want het reilen en zeilen van een bijenvolk ís heel bijzonder. Gisteren was er een héél bijzonder moment…, mijn volk ging voor het eerst aan het zwermen. Zwermen kan meerdere oorzaken hebben, maar normaliter zet een volk dit in gang in het kader van de natuurlijke volksvermeerdering. De heersende koningin vertrekt met een gedeelte van het volk. Imkers noemen deze eerste zwerm de voorzwerm. Ik was al wiedende in onze tuin voor huis bezig toen mijn vrouw Nelleke naar mij toe kwam. “Moet je achter huis eens kijken” vertelde ze, “er vliegen duizenden bijen boven de kas!” Ik liep met haar mee en inderdaad…, het zag zwart van de bijen.

Ondanks het feit dat ik nog niet zo lang bijen houd wist ik het meteen. Mijn volk was aan het zwermen geslagen. Ik bleef een tijdje kijken en inderdaad…, langzaamaan ging de wolk richting één van onze zwarte bessenstruiken in de moestuin. Waar een tijdje later een hele tros bijen aan een tak hing. Tijd om Auke Kuiper te bellen, de imker die mij de beginselen van het bijen houden heeft bijgebracht. Een uurtje later kwam Auke aanrijden, met imkerpak en een lege korf. De in de zwarte bessenstruik neergedaalde zwerm moest verhuizen. Van struik naar Auke’s korf. En dat doet een imker door de zwerm te “scheppen”. Auke hield de korf met de open bodem omhoog onder de tak waar de grootste kluit bijen hing en sloeg één keer flink op de tak. De hele kluit viel zo de korf in. Later bleek dat de koningin daar ook tussen zat. En dat maakt de loop der dingen een stuk gemakkelijker voor een imker.

Maar wat is stertselen?

Maar er zat ook nog een flinke kluit bijen middenin de zwarte bessenstruik. Een neergedaalde zwerm is nu eenmaal niet altijd één fraaie bol zoemende bijen. De koningin zat al met een gedeelte van haar volk in de korf, maar hoe moesten we nu de rest van haar volk in die korf krijgen? Heel simpel. Ik zette een pot koffie. Onder het genot van een lekker bakje originele Kanis en Gunnink gingen Auke en ik rustig afwachten. Want bijen doen iets waardoor wij als mens een prachtig woord hebben die deelnemers aan het spelletje galgje tot wanhoop drijven…, stertselen.

Het is een prachtig gezicht. Je ziet het gebeuren op de grote foto bovenaan in dit artikel die ik ervan gemaakt heb. Er zijn rondvliegende bijen die behoorlijk snel in de gaten hebben dat de koningin een nieuwe plek heeft. Dit weten ze omdat de koningin geurstoffen uitscheidt, zogenaamde feromonen. In de zwarte bessenstruik hingen ook nog wat feromonen, maar omdat de koningin al in de korf zat gingen daar meer feromonen ontstaan. En nu komt het stertselen om de hoek kijken. Auke had met een plankje een mooie landingsstrip voor de korf gemaakt. Het begon met één bij. Die ging met zijn kop naar de ingang van de korf gericht op het plankje zitten. Vervolgens ging de bijenkont omhoog en ging de bij snel met de vleugeltjes slaan. Hierdoor werden de feromonen van de koningin beter verspreid. Eén bij werd twee bijen, twee bijen werden vier bijen, vier bijen werden heel veel bijen. Op de foto zie je ze duidelijk met de kont omhoog op het landingsplankje staan. Een kleine drie kwartier later zat het hele volk in de korf. Stertselende bijen…, heel bijzonder.

Wat moet je doen als je ergens een zwerm ziet hangen?

Niet alle imkers zijn thuis als één of meerdere van hun volken aan het zwermen slaat. Het kan dus voorkomen dat je ergens een grote tros bijen ziet hangen. Misschien wel in een boom of struik bij jou thuis in de tuin. Of een zwerm bijen vindt jouw schoorsteen een fantastische nieuwe woning. Wat moet je dan doen? Bel je gemeente. Elke gemeente heeft wel een imker in het adressenbestand die een zwerm kan “scheppen”. Die zwerm krijgt wel weer een plek in een mooie bijenkast waar het volk verder kan groeien. En als de imker geen plek heeft weet hij wel weer iemand die graag een volkje wil hebben. Zo ben ik ook aan mijn eerste volk gekomen. Wees niet bang voor de bijen, ze hebben het veel te druk om een nieuwe plek te vinden. Ze vinden jou helemaal niet interessant. Daarnaast hebben ze zich vol honing gezogen om tenminste drie dagen te kunnen overbruggen. En bijen met een volle buik zijn niet sacherijnig. Net als jij dat ook niet bent als je lekker hebt gegeten.

En verder?

Mijn volk heeft nu geen koningin meer. Het eerste doel van mijn overgebleven bijen is een koningin opkweken. In mijn kast waren gisteren vijf zogenaamde moerdoppen te vinden, vijf “broedkamers” voor een nieuwe koningin. Om te voorkomen dat die vijf koninginnen straks op hun beurt ook weer gaan zwermen hebben Auke en ik drie weggehaald. Die gaat Nelleke mee naar school nemen om de kleuters erover te vertellen. Want Nelleke is kleuterjuf. Ik hoop dat de twee overgebleven moerdoppen voor een nieuwe koningin zorgen. Misschien dat er daardoor nog een zogenaamde nazwerm volgt, maar dat is afwachten. De overgebleven koningin zal bevrucht moeten worden door mannetjesbijen. Dit gebeurt tijdens de zogenaamde bruidsvlucht. En daarna gaat “mijn” volk weer als een tierelier groeien. Want een bevruchte koningin zorgt voor héél veel nakomelingen. En volgend jaar rond deze tijd? Als het volk de winter heeft overleefd? Ik hou mijn zwarte bessenstruik alvast in de gaten.

Stertselen
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

In juni 2016 is onze tuin verrijkt met een eigen bijenvolk. Een volk wat in een prachtige zogenaamde Warré bijenkast woont. Dat eerste volk was een zwerm van imker Auke Kuiper van Life & Nature Centrum De Rietnymf uit Munnekeburen. Auke heeft mij de beginselen van het bijen houden geleerd en ik kan nog steeds bij hem terecht met al mijn vragen. De zwerm waar ik in dit blog over schrijf was de eerste zwerm sinds ik bijen houd. Wat ik dan weer heel erg leuk vind is het feit dat Auke mijn eerste zwerm zelf meegenomen heeft. Dit volk krijgt plek in één van Auke’s lege bijenkasten. De koningin keert dus terug naar haar oorspronkelijke plek in Munnekeburen en mijn overgebleven bijen gaan een nieuwe koningin op laten groeien. Fijn dat we elkaar zo kunnen helpen!